Do rany przyłóż

Rany i skaleczenia. Dowiedz się, jak udzielać pierwszej pomocy przedmedycznej.

Skaleczenia i rany cięte zdarzają się często, szczególnie w okresie ciepłym, gdy sporo czasu spędzamy na świeżym powietrzu. Warto wiedzieć, jak sobie z nimi radzić, gdy my sami lub osoby nam bliskie wymagać będą pomocy.

O skaleczeniu można mówić wtedy, gdy w wyniku zranienia dochodzi do przerwania ciągłości tkanki skórnej. Rana cięta może powstać na skutek przecięcia nożem, szkłem lub innym przedmiotem o ostrej krawędzi. Takie skaleczenie, chociaż powoduje silne krwawienie, bowiem doszło do uszkodzenia licznych naczyń krwionośnych, wywołuje mniejszy ból. Rana goi się na ogół bez powikłań i nie dochodzi do zakażenia, chyba że przedmiot, którym doszło do skaleczenia, był brudny.

Proces gojenia się rany

Skaleczenie goi się w trzech etapach, do których zalicza się: zasklepienie się naczyń krwionośnych, oczyszczanie się rany oraz odbudowa uszkodzonej tkanki (odradzanie się komórek skóry i odtwarzanie jej ciągłości). Najszybciej oczyszczają się rany czyste o prostych krawędziach, w przeciwieństwie do tych, które mają krawędzie poszarpane. Jeśli doszło do zbyt głębokiego skaleczenia w wyniku działania ostrego przedmiotu, wtedy organizm nie jest w stanie odbudować wszystkich warstw uszkodzonej tkanki, w wyniku czego pojawia się blizna1.

Tempo gojenia się rany

Na czas gojenia się rany wpływa kilka czynników, do których zaliczają się: stopień uszkodzenia tkanek, obecność infekcji, ukrwienie i temperatura. Rana cięta powinna być zagojona po około trzech tygodniach, jednak na proces gojenia mogą wpływać: ogólny stan człowieka, choroba ogólnoustrojowa (np. cukrzyca) czy stosowanie niektórych leków, jak np. sterydy lub leki na krzepliwość1, 2.

Pierwsza pomoc w przypadku skaleczenia

Podstawowym działaniem w przypadku skaleczenia jest zatamowanie krwawienia, a następnie odkażenie rany. Należy przemyć ją wodą i zdezynfekować środkiem bakteriobójczym, np. wodą utlenioną. Jeśli brakuje nam w apteczce środka do dezynfekcji, zranione miejsce możemy przemyć wodą z mydłem.

Brudna rana może być bowiem źródłem chorobotwórczych drobnoustrojów, jak np. laseczki tężca. Chociaż w Polsce choroba ta występuje rzadko, może zdarzyć się, że konieczna będzie wizyta w szpitalu w celu przyjęcia szczepionki antytoksynowej. Skaleczenie można odkazić, używając maści przeciwbakteryjnej, jak np. Maxibiotic, która zawiera aż trzy antybiotyki.

Podczas dezynfekowania ran trzeba pamiętać, że niektóre środki, jak np. alkohol czy jodyna, podrażniają zranioną skórę i wysuszają ją, co jedynie wydłuża proces gojenia, dlatego powinno się ich unikać. Po oczyszczeniu skaleczenia na ranę przykleja się plaster z opatrunkiem, ale można również użyć opatrunków hydrokoloidowych, które pobierają wydzielinę z rany i wytwarzają żel wypełniający zranione miejsce. Wytwarza się w ten sposób wilgotne środowisko, które przyspiesza tworzenie się nowej tkanki1. Bywa, że już na samym początku nie uda się zatamować krwawienia z rany, chociaż będziemy przyciskać do niej gaziki. W takim przypadku należy niezwłocznie udać się do szpitala, bowiem prawdopodobnie trzeba będzie założyć szwy.

Postępowanie w przypadku zranienia lub skaleczenia nie jest skomplikowane, jednak należy pamiętać, by dokładnie zdezynfekować miejsce, w którym znajduje się rana. Brudna rana może doprowadzić do zakażenia miejscowego lub ogólnego i spowodować poważne powikłania.


1 Gojenie się rany lub skaleczenia. https://www.pfm.pl/baza_chorob/dermatologia-praktyczna/rany-i-skaleczenia-i-ich-leczenie/368. Dostęp 30.04.2018.
2 Dr hab. n. med. Jerzy Sułko. Jak opatrzyć ranę? https://www.mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc/148549,jak-opatrzyc-rane. Dostęp 30.04.2018.

Zobacz również